دندانی که سالها با آن غذا جویدهاید و لبخند و حرف زدید، حالا دچار پوسیدگی یا ضربه شده است و دیگر قابلیت نگهداری ندارد. در چنین موقعیتی، این سوال پیش میآید که آیا برای ایمپلنت ریشه دندان لازم است یا خود ایمپلنت، جایگزین ریشه میشود؟
این سوال در میان کسانی که دندان از دست رفته دارند اما ریشه دندانشان همچنان هست، بسیار پرتکرار است. در پاسخ به این سوال میتوان گفت که خیر، برای ایمپلنت ریشه دندان نیاز نیست؛ ایمپلنت، جایگزین ریشه دندان میشود. اما این موضوع به این سادگی تمام نمیشود؛ بنابراین برای درک بهتر جایگزینی ایمپلنت بهجای ریشه دندان، در این فرصت به طور جامع، این موضوع را توضیح خواهیم داد.
ایمپلنت دندان دقیقاً چه چیزی را جایگزین میکند؟
برای اینکه بتوان جایگاه ایمپلنت دندان را بهجای دندان از دسترفته درک کرد، بهتر است با ساختار ایمپلنت دندان آشنا شد. بسیاری تصور میکنند که ایمپلنت روی ریشه دندان قرار میگیرد و تنها قسمت قابل مشاهده یا همان تاج است که ایمپلنت دندان است. ساختار ایمپلنت دندانی شامل ۳ قسمت میشود.
- فیکسچر ایمپلنت: این قسمت، پیچ تیتانیومی است که داخل استخوان فک قرار میگیرد و نقش ریشه مصنوعی دندان را ایفا میکند.
- اباتمنت ایمپلنت: قسمتی که ریشه مصنوعی یا همان فیکسچر را به تاج متصل میکند.
- تاج دندان: قسمتی از ایمپلنت که قابلمشاهده است و شبیه به دندان طبیعی طراحی میشود.
با این ساختار، میتوان گفت که ایمپلنت دندانی همان ریسک جدید دندان از دسترفته است. مطالعات AAID هم ایمپلنت را هم جایگزینی برای ریشه میداند و هم تاج.
آیا ایمپلنت روی ریشه دندان انجام میشود؟
این باور اشتباهی است که ایمپلنت روی ریشه دندان قرار میگیرد. ممکن است این سوال که آیا برای ایمپلنت ریشه دندان لازم است؟ هم از همین باور اشتباه به وجود آمده باشد. در پاسخ باید گفت که خیر، ایمپلنت روی ریشه دندان قرار نمیگیرد.
اما چرا کاشت ایمپلنت روی ریشه قبلی دندان انجام نمیشود؟
سه دلیل اصلی برای این موضوع وجود دارد:
- ایمپلنت و ریشه طبیعی، دو ساختار متفاوت هستند.
- امکان عفونت در ریشه آسیبدیده وجود دارد؛ بنابراین پایه مطمئنی بهحساب نمیآید.
- روند Osseointegration که همان جوش خوردن پایه ایمپلنت به استخوان فک باشد، باید طور مستقیم و بدون دخالت ریشه طبیعی، انجام شود.
در واقع، همین اتصال است که پایه موفقیت ایمپلنت است.
قبل از ایمپلنت، با ریشه دندان آسیبدیده چه کار میشود؟
درمان دندان شکسته یا پوسیده که باید بهطورکلی برداشته تا آماده ایمپلنت دندانی شود، از همین قسمت شروع میشود. معمولا بیمار با درد مراجعه میکند؛ سپس، در تصویربرداری مشخص میشود که ریشه دندان ترکخورده، تحلیل رفته یا عفونت کرده است. درصورتیکه دندانپزشک با انجام معاینات، با ۲ حالت برای تصمیمگیری مواجه میشود.
۱. قابلیت حفظ کردن ریشه:
درصورتیکه بتوان ریشه را حفظ کرد، این مراحل انجام میشود:
- ترمیم ریشه دوباره
- جراحی اپیکو
- درمان پریودنتال
- بازسازی دندان
۲. ریشه قابلیت حفظ کردن ندارد:
اما درصورتیکه آسیب جدی و غیرقابل بازگشت به ریشه رسیده باشد، این مراحل انجام میشود:
- کشیدن ریشه
- پیوند استخوان (در صورت نیاز)
- ایمپلنت فوری یا عادی
در چنین شرایطی، امکان دارد که ایمپلنتگذاری فوری (Immediate Implant Placement) انجام شود.
آیا میتوان ریشه دندان را نگه داشت و ایمپلنت انجام داد؟
در بسیاری از موارد، نگه داشتن ریشه و درمان ایمپلنت به طور همزمان، درمان استاندارد به شمار نمیآید. دلایلی برای غیراستاندارد بودن این روش درمان، وجود دارد؛ این دلایل شامل موارد زیر میشود.
- ساختار پایه ایمپلنت باید جای ریشه قرار بگیرد.
- ریشه طبیعی، مانع قرارگیری فیکسچر میشود.
استثنا: گاهی برای شرایط خاص زیبایی، ممکن است برای حفظ استخوان و لثه، ریشه را نگه دارند؛ اما این به معنی این نیست که ایمپلنت روی ریشه دندان قرار میگیرد. گفتنی است که این تکنیک تخصصی، محدود است!
ایمپلنت چگونه جایگزین ریشه دندان میشود؟
قسمت معجزهآسای ایمپلنت، درست همین نقطه است. زمانی که قسمت تیتانیومی ایمپلنت بهجای ریشه قرار میگیرد، بدن، این قسمت را بهعنوان جایگزین ریشه طبیعی میپذیرد. فرآیند جوش خوردن پایه ایمپلنت به استخوان فک و لثه را Osseointegration مینامند. در این روند، استخوان اطراف ایمپلنت رشد کرده و ایمپلنت به آن متصل میشود.
با این فرآیند، ایمپلنت دندان با شرایط زیر بهجای دندان طبیعی جایگزین میشود.
- ثباتی مانند ریشه طبیعی پیدا میکند.
- فشار جویدن را تحمل میکند.
- جلوگیری از تحلیل استخوان میکند.
به همین خاطر است که ایمپلنت دندان را ریشه مصنوعی دندان مینامند.
اگر ریشه دندان هنوز سالم باشد، آیا باز هم ایمپلنت لازم است؟
درصورتیکه دندان هنوز قابل حفظ باشد، پس نگهداشتن آن نسبت به کاشت ایمپلنت دندانی، ترجیح داده میشود. بر اساس اصول Conservative Dentistry، هیچ جایگزینی بهتر از دندان طبیعی نیست؛ بنابراین اگر ریشه سالم باشد، مراحل زیر برای حفظ دندان طبیعی انجام میشود.
- درمان ریشه
- روکش
- بازسازی
اما چه زمانی، با وجود ریشه باید ایمپلنت انجام شود؟
درصورتیکه این حالتها برای ریشه طبیعی وجود داشته باشد:
- ریشه با شکست عمودی مواجه باشد.
- تحلیل شدید برای استخوان رخ داده باشد.
- بیماری لثه در فرد، پیشرفت کرده باشد.
در این صورت کاشت ایمپلنت، اولویت دارد و برای ایمپلنت ریشه دندان لازم نیست.
آیا ایمپلنت بدون ریشه طبیعی موفق است؟
بله، اصلا اساس درمان ایمپلنت این است که ایمپلنت به ریشه مصنوعی دندان بهجای ریشه دندان طبیعی قرار بگیرد. در واقع، کاشت ایمپلنت برای زمانی در نظر گرفته میشود که ریشه طبیعی از دست میرود. نرخ موفقیت ایمپلنت جایگزین ریشه طبیعی از بین رفته، بر اساس مطالعات به شرح زیر است.
- بیش از ۹۵% در ۱۰ سال
- ماندگاری بیش از چند دهه
البته نتیجهبخشبودن ایمپلنت و موفقیت آن به شرایط زیر بستگی دارد.
- تراکم استخوان مناسب
- جراحی صحیح
- بهداشت خوب
- مراقبت منظم
بنابراین اگر تصور میکنید که برای ایمپلنت ریشه دندان لازم است، باید گفت که نبود ریشه طبیعی، مانع موفقیت ایمپلنت نیست.
در نهایت، ایمپلنت؛ ریشهای جدید برای فصلی تازه از لبخند شما!
گرچه ازدستدادن دندان طبیعی، اتفاق تلخی است؛ اما پایان راه نیست. ایمپلنت میتواند جایگزین ریشه از بین رفته یا غیرقابل نگهداری باشد. ایمپلنت دندانی، دوباره همان ویژگیها و عملکردهای دندان طبیعی را به فرد برمیگرداند. البته درصورتیکه ریشه قابل نگهداری باشد، توصیه بر این است که از همان دندان طبیعی نگهداری شود. بهطورکلی، برای ایمپلنت ریشه دندان لازم نیست، چراکه ایمپلنت دندانی، جایگزین ریشه میشود.
سوالات متداول بیماران – پاسخهای تخصصی
خیر. چراکه ایمپلنت، جایگزین ریشه طبیعی دندان از دسترفته است.
به طور معمول، خیر. درصورتیکه ریشه سالم و قابل درمان باشد، حفظ دندان اولویت دارد.
چون اگر ریشه دندان آسیب دیده باشد یا عفونت داشته باشد، مانع موفقیت ایمپلنت میشود و باید برداشته شود.
بله. ایمپلنت بهعنوان ریشه مصنوعی دندان شناخته میشود و میتواند عملکردی شبیه به ریشه طبیعی داشته باشد.
درصورتیکه ریشه، قابلیت نگهداری داشته باشد، معمولا نگه داشته میشود. در غیر اینصورت، ایمپلنت جایگزین مناسبتری است.
