دندان اصلی کودکان، معمولا، به طور طبیعی از دست نمیرود؛ اما ممکن است سانحه یا بیاحتیاطی کودکانهای باعث شکستن و افتادن دندان طبیعی در این دوران شود. طبیعی است که در چنین موقعیتی، تصور میشود که ایمپلنت دندان کودکان، اولین گزینه نیست. به همین خاطر، این سوال مطرح میشود که آیا ایمپلنت دندان کودکان، گزینهای مجاز و مناسب است؟ اصلا سن مناسب برای ایمپلنت کودکان، از چه سنی است؟ آیا کاشت ایمپلنت برای کودکان با چارچوبی متفاوت انجام میشود؟ در ادامه به این سوالات پاسخ خواهیم داد.
آیا ایمپلنت دندان کودکان توصیه میشود؟
بر اساس مطالعات معتبر، ایمپلنت دندان تا پایان رشد استخوانی کودک توصیه نمیشود. نتیجهگیری بهتر از کاشت ایمپلنت دندان، زمانی اتفاق میافتد که استخوان فک به رشد کامل رسیده باشد؛ بنابراین باید برای کودکان که در سن رشد هستند، باید ایمپلنت را به تعویق انداخت.
دلیل اصلی که کاشت ایمپلنت دندان کودکان در سن رشد توصیه نمیشود، این است که پیچ ثابت ایمپلنت با رشد استخوان فک کودک، همراه نمیشود و این موضوع میتواند مشکلات زیر را به وجود آورد.
- در صورت ناهنجاری یا تغییر در محل قرارگیری ایمپلنت دندانی، نیاز به جراحی دوباره خواهد بود.
- بعد از رشد، ایمپلنت دندان از دندانهای طبیعی در سطحی پایینتر قرار میگیرد.
- ممکن است ناهنجاری در “Bite” یا همان گاز گرفتن و قطع کردن در زمان خوردن اتفاق بیفتد.
چرا ایمپلنت در فک در حال رشد کودکان خطرناک است؟
گفتنی است که فک کودک تا سن نوجوانی در ۳ جهت، رشد میکند. این ۳ حالت شامل:
- رشد عمودی (افزایش ارتفاع صورت)
- رشد عرضی (پهنتر شدن فک)
- رشد قدامی-خلفی
مشکل اما در روند همین جهتهای مختلف رشد اتفاق میافتد. در واقع، دندان طبیعی با رشد استخوان فک، حرکت میکند. اما ایمپلنت دندانی با رشد همراه نخواهد بود. به همین خاطر، پدیدهای به نام “Infraocclusion” اتفاق میافتد. این پدیده یعنی ایمپلنت دندانی نسبت به دندانهای مجاور با فرورفتگی همراه خواهد بود.
سن دقیق ایمپلنت برای هر دندان کودک
از آنجایی که سن دقیق دختران و پسران در رشد استخوان، متفاوت است، پس بهتر است جدولی مقایسهای برای این موضوع در اختیار داشته باشیم.
| نوع دندان | حداقل سن پسر | حداقل سن دختر |
|---|---|---|
| مولر (دندانهای بزرگ و پهن) | ۱۸ تا ۱۹ سال | ۱۷ تا ۱۸ سال |
| دندان قدامی (جلو) | ۱۷ تا ۱۸ سال | ۱۶ تا ۱۷ سال |
| پرمولر (پشت دندانهای نیش) | ۱۸ سال | ۱۷ سال |
در نظر داشته باشید که تشخیص زمان مناسب برای کاشت ایمپلنت دندان کودکان، تنها با در نظر گرفتن سن آنها نیست. برای انجام ایمپلنتگذاری باید رادیوگرافی سفالومتری و بررسی رشد اسکلتی انجام شود.
چه مواردی در کودکان واقعاً نیاز به ایمپلنت زودرس دارند؟
جدا از چارچوبها و محدودیتهایی که برای کاشت ایمپلنت دندان کودکان وجود دارد، موارد استثنایی هم وجود دارد. این موارد شامل موقعیتهای زیر میشود.
- نبود چند دندان (مادرزادی)
- از بین رفتن کامل دندانها بهخاطرتروما
- بیدندانی مادرزادی گسترده
در چنین شرایطی، متخصص ارتودنسی یا دندانپزشک کودکان و همچنین جراح فک و صورت باید تصمیم بگیرند که کاشت ایمپلنت دندان برای کودک انجام شود یا خیر.
ایمپلنت برای کودکان خاص (سندرمها + ناهنجاریها)
با توجه به شرایط خاص کودکانی که سندرم یا ناهنجاریهایی دارند، ممکن است گزینه ایمپلنت، زودتر از زمان مناسب، مورد بررسی قرار گیرد. اما با این حال، بررسی رشد استخوان از مهمترین موارد لازم برای انجام ایمپلنت است. این کودکان خاص، شامل موقعیتهای زیر میشوند.
- سندروم دان
- وضعیت “Ectodermal dysplasia”
- شکاف لب و کام
- فرایند جراحی ایمپلنت دندان کودکان
کاشت ایمپلنت دندانی برای کودکان با فرایند مشخصی انجام میشود. فرایند جراحی ایمپلنت دندان کودکان به ترتیب زیر است.
- مرحله اول: ارزیابی رشد استخوانی
- مرحله دوم: عکسبرداری CBCT
- مرحله سوم: مرحله اول جراحی ( گذاشتن پایه ایمپلنت)
- مرحله چهارم: بازه زمانی ۳ تا ۶ ماه برای التیام جراحی
- مرحله پنجم: قالبگیری نهایی و نصب روکش
چالشهای آناتومیک ایمپلنت در فک کودک
گاهی کاشت ایمپلنت برای کودکان با چالشهایی همراه است؛ این موانع شامل موارد زیر میشود.
- استخوان با ضخامت کم
- سینوس در حال تکامل
- کانال عصبی در حال تغییر موقعیت
- نزدیک بودن ایمپلنت به دندانهای در حال رشد
بهترین جایگزینهای ایمپلنت برای کودکان (جدول کامل)
| جایگزین | مزایا | محدودیت | مناسب برای |
|---|---|---|---|
| بریج مریلند | زیبایی مناسب | موقتی | کودکان نزدیک به رشد کامل استخوان فک |
| پلاک متحرک | ارزان و غیرتهاجمی | بستگی به همکاری کودک دارد. | دندانهای جلو |
| فضا نگهدار (Space Maintainer) | از بسته شدن فضای قسمت دندان از دست رفته، جلوگیری میکند. | موقتی | دندانهای آسیا از دست رفته |
| درمان ارتودنسی بستن فضا | دائمی بدون ایمپلنت | وابسته به طرح درمان | مناسب موارد خاص |
برنامه مراقبت والدین تا ایمپلنت دائمی کودکان
البته در کنار مراقبتها و فرایند پزشکی، والدین هم باید برنامه مراقبت دائمی از کودکان را تا رسیدن به مرحله ایمپلنت رعایت کنند. این برنامه شامل مراحل زیر میشود.
- بررسی رشد استخوان فک با روشهای مربوط
- پیگیری منظم ارتودنسی
- حفظ بهداشت دهان و دندان
- یادآوری مسواک زدن و نخ کشیدن
- بررسی فضای دندان و حفظ آن
خطرات ایمپلنت زودهنگام در نوجوانان
درصورتیکه ایمپلنت در نوجوانان، بهصورت زودهنگام کاشته شود، ممکن است سلامت آنها به خطر بیفتد. خطرات ایمپلنت زودهنگام در نوجوانان شامل موارد زیر میشود.
- احتمال کوتاه شدن ظاهری دندان
- ناهنجاری بر اساس گاز گرفتن
- هزینههای تکراری
- جراحی دوباره
- امکان تحلیل استخوان
در نهایت، ایمپلنت کودک را به بزرگسالی بسپارید!
بهترین تصمیم برای ایمپلنت کودک، این است که تا کامل شدن رشد استخوان فک، صبر کرد. به این نوع صبر، «صبر علمی» میگویند. رشد کامل استخوان در افراد، معمولا، تا سنین جوانی کامل میشود. بهتر است ایمپلنتگذاری را تا آن زمان به تعویق انداخت.
سوالات متداول بیماران – پاسخهای تخصصی
خیر. کاشت ایمپلنت دندان نیش در این سن مناسب نیست. درصورتیکه کاشت ایمپلنت در این سن انجام شود، باید فضای مناسب در ناحیه جراحی شده برای رشد موقت استخوان فک در نظر گرفته شود.
سن ۱۷ تا ۱۸ سالگی به عنوان سن تایید پایان رشد در نظر گرفته میشود. بنابراین اگر دندان دائمی تا این سن، رشد نکرده است، میتوان مراحل کاشت ایمپلنت نیش دندان را شروع کرد.
در صورتی که برای کاشت ایمپلنت نیش دندان تا ۱۸ سالگی صبر نکنیم، ممکن است با رشد استخوان، ایمپلنت از دندانهای مجاور، پایینتر باشد و نیاز به جراحی مجدد داشته باشد.
معمولا ۳ راهکار برای دندان آسیای اول از دسته رفته در این سنین ارائه میشود. ۱. فضای دندان از دست رفته آسیا حفظ شود. ۲. ارتودنسی بررسی شود.۳. فضای مربوط به دندان از دسته رفته، بسته شود.
ممکن است در بعضی از بیماران خاص بتوان باتوجهبه رشد استخوان و شرایط عمومی بدن، ایمپلنت را انجام داد. این موضوع باید با مشاهدات بالینی از طرف متخصص بررسی شود.
