فیکسچر ایمپلنت دندان چیست؟ | بررسی کامل انواع و مراحل پایه ایمپلنت

ایمپلنت دندان را می‌توان کوه یخی در نظر گرفت که بسیاری از افراد، تنها به قسمت قابل مشاهده آن، یعنی تاج، توجه می‌کنند. در صورتی که قسمت ناپیدای آن که در لثه و استخوان فک قرار دارند، پایه اصلی را تشکیل می‌دهند. ایمپلنت تنها روکش نیست؛ پایه فلزی که در استخوان فک کاشته می‌شود، حکم ریشه دندان را دارد. این ریشه مصنوعی، هر چه محکم‌تر باشد، دوام و استحکام ایملپنت دندانی را تضمین می‌کند. در این مقاله به بررسی انواع پایه ایمپلنت که با نام فیکسچر هم شناخته می‌شود، خواهیم پرداخت.

فیکسچر ایمپلنت چیست؟

پیچ فلزی و پایه‌ای ایمپلنت دندان که با جراحی در استخوان فک قرار می‌گیرد را فیکسچر ایمپلنت (به انگلیسی: Fixture) می‌نامند. بعد از قرار دادن پایه ایمپلنت، مدتی بین چند هفته تا چند ماه طول می‌شود تا پایه به استخوان فک جوش بخورد و استخوان اطراف پایه فلزی را بگیرد.

بعد از جوش خوردن و اطمینان از استحکام پایه ایمپلنت، می‌توان تاج ایمپلنت دندان را نصب کرد. بنابراین، ایمپلنت، تنها به قرار دادن روکش محدود نمی‌شود. گفتنی است که پایه ایمپلنت یا فیکسچر، نقش ریشه دندان را ایفا می‌کند. بنابراین استحکام و اتصال آن به استخوان فک بسیار مهم است.

عکس فیکسچر ایمپلنت | فیکسچر دندان چه شکلی است؟

برای بسیاری از افراد این سوال مطرح است که فیکسچر دندان چه شکلی است؟ فیکسچر شبیه یک پیچ است که رزوه‌هایی روی آن طراحی شده تا در استخوان فک قفل شود. فیکسچر، نمای بیرونی ندارد و در استخوان فک قرار می‌گیرد.

تصویری که مشاهده می‌کنید، نمای واقعی از پیچ ایمپلنت دندان است که درون استخوان فک جای می‌گیرد. همان‌طور که می‌بینید، طراحی رزوه‌ای آن باعث می‌شود محکم در استخوان قفل شود و فشارهای وارده را به‌خوبی تحمل کند.

کاربردهای مهم پایه ایمپلنت

این قطعه مهم که با نام فیکسچر شناخته می‌شود، چند کاربرد مهم دارد.

۱. جایگزین ریشه طبیعی دندان

از دست رفتن یا کشیده‌شدن دندان، باعث حذف ریشه طبیعی می‌شود. بنابراین برای پیدا کردن جایگزین مناسب لازم است فیکسچر به عنوان ریشه مصنوعی در استخوان فک قرار بگیرد.

۲. جلوگیری از تحلیل استخوان فک

نقش استخوان زیر دندان در حفظ و نگهداری از دندان طبیعی، بسیار مهم است. با از دست رفتن دندان طبیعی، استخوان فک در آن ناحیه، دیگر تحت فشار و تحریک ناشی از جویدن نیست. بنابراین استخوان آن ناحیه به تدریج تحلیل می‌رود.

هرچه زمان بیش‌تری از نبود دندان می‌گذرد، امکان تحلیل استخوان نگهدارنده آن بیش‌تر می‌شود. از آن‌جایی که فیکسچر در استخوان فک قرار می‌گیرد و نقش ریشه دندان طبیعی را ایفا می‌کند، نیروهای جویدن را ایجاد می‌کند و به حفظ حجم استخوان و کم شدن روند تحلیل آن کمک می‌کند.

۳. انتقال نیروی جویدن

فیکسچر با دریافت نیروی جویدن، وظیفه دندان از دست رفته را بر عهده می‌گیرد و به دندان‌های دیگر کمک می‌کند تا قسمتی از بار فشار بیش از اندازه از آن‌ها برداشته شود و نیرو به طور یکنواخت به استخوان و ساختار فک و دهان وارد شود.

۴. پایه برای ساخت دندان جدید

بعد از این‌که پایه ایمپلنت با استخوان فک جوش خورد، باقی اجزای ایمپلنت مانند اباتمنت و روکش روی فیکسچر نصب می‌شود. بعد از کامل شدن این مراحل، فرد می‌تواند به راحتی صحبت کند، لبخند بزند و غذا بخورد. در واقع باید گفت که فیکسچر، زیرساخت ایمپلنت دندان است که فشار جویدن را به استخوان فک منتقل می‌کند و امکان استفاده از ایمپلنت دندان را فراهم می‌کند.

جنس فیکسچر ایمپلنت از چیست؟

بیش‌تر فیکسچرها از جنس تیتانیوم هستند. تیتانیوم به دلیل شرایط زیست‌سازگاری که با بدن دارد و همچنین توانایی جوش خوردن بالا با استخوان فک و مقاومت بالا در برابر فشار و فرسودگی، فلز بهتری برای ساخت فیکسچر است.

البته در موارد خاصی از زیرکونیا هم برای ساخت فیکسچر استفاده می‌شود. فیکسچر زیرکونیا از ماده‌ای سرامیکی و سفید رنگ ساخته می‌شود و بیش‌تر برای افرادی که به تیتانیوم حساسیت دارند یا زیبایی برای آن‌ها اهمیت بیش‌تری دارد، استفاده می‌شود.

همچنین بخوانید: ایمپلنت زیرکونیا چیست؟

مراحل قرار دادن فیکسچر ایمپلنت

قرار دادن فیکسچر ایمپلنت در استخوان فک، تنها با جراحی انجام نمی‌شود. مراحلی پیش و پس از کاشت موفق پایه ایمپلنت لازم است. این مراحل مهم به ترتیب زیر انجام می‌شود.

• مرحله اول، عکس‌برداری: دندان‌پزشک در قدم اول کاشت ایمپلنت، نیاز به بررسی کیفیت و تراکم استخوان فک نیاز دارد و بعد باید جای دقیق، عرض و ارتفاع و عمق پایه ایمپلنت را بر اساس قرارگیری دندان‌ها دیگر مشخص کند. بنابراین در مرحله اول، نیاز به تصویربرداری سه‌بعدی با دستگاه CBCT دارد.
• مرحله دوم، بی‌حسی موضعی: بعد از تصویربرداری و مشخص شدن جای ایمپلنت، برای شروع بی‌حسی موضعی تزریق می‌شود.
• مرحله سوم، جراحی و قرار دادن فیکسچر: جراح، سوراخی در استخوان ایجاد می‌کند و فیکسچر را در سوراخ قرار می‌دهد.
• مرحله چهارم، جوش خوردن: بعد از قرار گرفتن ایمپلنت، بین ۳ تا ۶ ماه زمان در نظر گرفته می‌شود تا پایه ایمپلنت به استخوان فک جوش بخورد.
• مرحله پنجم، تاج نهایی و اباتمنت: بعد از جوش خوردن پایه ایمپلنت به استخوان فک، قطعات دیگر مانند اباتمنت و روکش نصب می‌شود.

مدت زمان لازم برای پیوند فیکسچر با استخوان چقدر است؟

برای جوش خوردن فیکسچر با استخوان فک باید بین ۴ تا ۶ ماه صبر کرد. البته عواملی هستند که در مدت زمان جوش خوردن تاثیر دارند. ترتیب تاثیرگذاری این عوامل به صورت زیر است.

• کیفیت و تراکم استخوان فک: در استخوان‌های با تراکم بالا، پیوند فیکسچر سریع‌تر اتفاق می‌افتد.
• نوع فیکسچر: فیکسچرهایی با سطح تماس بیشتر با استخوان فک، سریع‌تر پیوند می‌خورند.
• مهارت و تجربه دندانپزشک: مهارت و تجربه دندانپزشک در جایگذاری فیکسچر نقش مهمی در سرعت این فرآیند دارد.
• مراقبت بیمار: رعایت بهداشت دهان و دندان و اجتناب از سیگار کشیدن به تسریع فرآیند پیوند فیکسچر کمک می‌کند.

انواع فیکسچر ایمپلنت دندانی

فیکسچر‌ها با توجه به شرایط هر فرد، انواع مختلفی دارند. در ادامه به معرفی فیکسچرهای مختلف بر اساس ظاهر، سطح، نوع اتصال و جنس خواهیم پرداخت.

۱. از نظر شکل کلی

فیکسچرها از نظر شکل ظاهری کلی به دو دسته تقسیم می‌شود؛ استوانه‌ای و مخروطی.

۱-۱. فیکسچر استوانه‌ای

ساده‌ترین شکل ظاهری فیکسچرها، طرح استوانه‌ای است. این نوع از فیکسچر، مانند یک استوانه صاف است که بیش‌تری برای فک‌هایی با استخوان نرم یا کم تراکم به کار می‌رود.

۱-۲. فیکسچر مخروطی

قسمت پایین فیکسچر مخروطی، باریک‌تر از نوع استوانه‌ای آن است. مخروطی بودن این نوع فیکسچر باعث می‌شود تا استخوان اطراف ایمپلنت با پایه ایمپلنت، زودتر قفل شود. گفتنی است که این نوع فیکسچر برای ایمپلنت فوری کاربرد دارد.

۲. از نظر طراحی رزوه (شیارهای روی پیچ)

به فیکسچر که نگاه کنید، متوجه وجود شیارهایی می‌شوید. به همین خاطر است که پایه ایمپلنت، ظاهری شبیه به پیچ دارد. شیارهای روی فیکسچر برای گیر کردن در استخوان طراحی شده‌اند. البته طراحی این رزوه‌ها، انواع مختلفی دارد.

۲-۱. فیکسچر مربعی (Square Fixture)

سطح تماس این فیکسچر با استخوان، بسیار زیاد است. به همین خاطر، باعث می‌شود تا ایمپلنت لق نشود. این نوع طراحی برای استخوان‌های فک که ضعیف هستند، مناسب است.

۲-۲. فیکسچر رزوه مخروطی (Conical Fixture)

رزوه‌های مخروطی با کمی فشار بیش‌تر در داخل استخوان، ثبات بهتری ایجاد می‌کنند. این نوع رزوه برای کاشت ایمپلنت در استخوان‌های نرم یا کم‌عرض مناسب است.

۲-۳. فیکسچر باترس (Buttress Fixture)

شیارهای باترس از یک طرف عمودی و طرفی دیگر، زاویه‌دار هستند. این طراحی برای انتقال راحت‌تر فشار جویدن به استخوان است.

۲-۴. فیکسچر ریورس باترس (Reverse Buttress Fixture)

این نوع طراحی رزوه شبیه به باترس هست اما با شیارهای برعکس. این طراحی رزوه با کنترل و استخوان اطراف فیکسچر باعث می‌شود فشارهای جانبی (افقی)، کاهش پیدا کند.

۳. از نظر نوع اتصال

یک طرف اباتمنت باید به استخوان متصل شود و طرف دیگر به اباتمنت. فیکسچر برای اتصال به اباتمنت از دو نوع اتصال برخوردار است.

۳-۱. اتصال داخلی

در این حالت، اباتمنت در داخل فیکسچر قرار می‌گیرد. به همین دلیل، احتمال لق شدن اتصال اباتمنت و پایه ایمپلنت، کم می‌شود.

۳-۲. اتصال خارجی

مدل‌های قدیمی‌تر از اتصال خارجی برخوردارند. در این حالت، اباتمنت روی فیکسچر سوار می‌شود.

۴. از نظر روش جراحی

روش جراحی فیکسچر به دو روش انجام می‌شود:

۴-۱. دو مرحله‌ای

در این روش، اول فیکسچر در داخل استخوان قرار می‌گیرد و بعد از این‌که چند ماه از زمان کاشت گذاشت و پایه ایمپلنت به استخوان فک جوش خورد، اباتمنت و تاج به ترتیب روی فیکسچر قرار می‌گیرند.

۴-۲. یک مرحله‌ای

کاشت فیکسچر یک مرحله‌ای برای شرایط خاص و کوتاه کردن زمان اتصال فیکسچر و اباتمنت استفاده می‌شود.

۵. از نظر برند

اندازه پیچ ایمپلنت چقدر است؟

پیچ‌های ایمپلنت معمولا در طول‌های مختلف از ۶ تا ۱۸ میلی‌متر و قطرهای ۳ تا ۶ میلی‌متر طراحی می‌شوند. انتخاب سایز مناسب کاملا وابسته به ضخامت و تراکم استخوان فک بیمار است.

انتخاب فیکسچر مناسب برای ایمپلنت

همه افراد از شرایط یک‌سانی برای دریافت یک نوع از فیکسچر را ندارند. بنابراین انتخاب فیکسچری که با شرایط بیمار و تراکم استخوان فراهم باشد، بسیار اهمیت دارد. به طور کلی، سطح، طول، قطر و نوع پایه ایمپلنت با توجه به ثبات اولیه و هماهنگی بیش‌تر با وضعیت عمومی بدن بیمار بر اساس موارد زیر انتخاب می‌شود:

• میزان و کیفیت استخوان فک
• محل دندان از دست‌رفته
• وضعیت عمومی بدن بیمار
• سلامت دهان و دندان

مراقبت از فیکسچر ایمپلنت دندان

موفق بودن پایه ایمپلنت، تنها به مراحل جراحی و کاشت، محدود نمی‌شود. بلکه مراقبت‌های بعد از قرار گرفتن فیکسچر در استحکام و ماندگاری آن تاثیر دارد. مراقبت‌ها از همان ۲۴ ساعت اول بعد از کاشت فیکسچر تا ۴ یا ۶ ماه بعد و تا زمانی که باقی اجزای ایمپلنت قرار بگیرند، نقشی تاثیرگذار دارند. دستورالعمل‌های مراقبتی که فرد باید رعایت کند، شامل موارد زیر می‌شود:

مراقبت‌های لازم در ۲۴ ساعت اول

• آنتی‌بیوتیک‌هایی که دندان‌پزشک تجویز کرده را با دقت مصرف کنید.
• نوشیدنی‌های الکلی و دخانیات مصرف نکنید.
• از کمپرس یخ برای کاهش درد و تورم استفاده کنید.
• غذاهای سفتی که نیاز به جویدن دارد را نخورید و از غذاهای نرم استفاده کنید.

مراقبت‌های پس از ۲۴ ساعت اولیه

• مسواک بزنید و نخ دندان کشیدن را فراموش نکنید. بهداشت دهان و دندان را همان‌طور که دندان‌پزشک تجویز کرده، رعایت کنید.
• در صورتی که دندان‌پزشک، دهان‌شویه تجویز کرده است، پس استفاده روزانه از دهان‌شویه را برای محافظت از محیط دهان ضروری است.
• چکاپ منظم برای بررسی وضعیت فیکسچر ضروری است.
• از فشار بیش از اندازه به ناحیه فیکسچر خودداری کنید.
• اگر با علائمی مانند تورم غیرطبیعی، درد شدید، خونریزی و لق شدن فیکسچر مواجه شدید، در سریع‌ترین زمان با پزشک خود تماس بگیرید.

عوارض عدم مراقبت از فیکسچر ایمپلنت دندان

رعایت کردن نکات مراقبتی، بسیار ساده است. اما در صورتی که همین مراقبت‌های ساده‌ای رعایت نشود، خطراتی برای سلامت فیکسچر به وجود می‌آید. این خطرات شامل موارد زیر می‌شود:

۱. عفونت اطراف ایمپلنت (پری‌ایمپلنتیت)

بسیاری از بیماران با کاشت موفق فیکسچر از کلینیک ایمپلنت می‌روند. اما بعد از مدتی با علائم درد و تورم به کلینیک برمی‌گردند. بعد از معاینه، دندان‌پزشک تشخیص می‌دهد که عامل درد و تورم، عفونت شدید است که تبدیل به بیماری پری‌ایمپلنت شده است. در واقع، بیمار مراقبت‌های بهداشتی بعد از کاشت فیکسچر را رعایت نکرده است و همین بی‌توجهی باعث شده تا باکتری‌ها در ناحیه ایمپلنت جمع شوند و ناحیه جراحی‌شده عفونت کند.

درد و تورم و قرمزی و ترشح از علائم پری‌ایمپلنت است. البته نتیجه نهایی تشخیص پری‌ایمپلنت را دندان‌پزشک باید تشخیص دهد. در صورتی که این بیماری درمان نشود، می‌تواند باعث تحلیل رفتن استخوان اطراف فیکسچر و لق شدن و از دست رفتن آن شود.

۲. تحلیل استخوان فک

شاید به نظر عجیب باشد اما رعایت نکردن نکات ساده بهداشتی بعد از کاشت فیکسچر می‌تواند تحلیل تدریجی استخوان فک را به وجود بیاورد. زمانی که بهداشت دهان و دندان رعایت نشود، فرصت مناسب برای رشد باکتری‌ها و تجمع آن‌ها به وجود می‌آید. باکتری‌ها عفونت ایجاد می‌کنند و به تدریج باعث تحلیل استخوان فک، به ویژه در ناحیه پایه ایمپلنت می‌شوند.

۳. لق شدن یا شکست فیکسچر

فیکسچر برای ماندگاری، به استخوانی سالم و محکم نیاز دارد. تحلیل استخوان یا فشار بیش‌ از حد به ایمپلنت (مثلاً جویدن خوراکی‌های سفت) می‌تواند باعث لق شدن یا حتی شکست فیکسچر شود. گاهی این آسیب در ظاهر کوچک است اما ممکن است عملکرد ایمپلنت را به‌طور کامل مختل کند.

طبق تحقیقات، نرخ کلی شکست فیکسچر ایمپلنت در چندین مطالعه کمتر از ۳٪ در بازه ۴ تا ۶ سال بوده‌است.

در صورت لق شدن یا افتادن فیکسچر ایمپلنت

لق شدن یا خارج شدن فیکسچر می‌تواند نشانه‌ای از مشکل جدی باشد و معمولا به دلایلی مانند عفونت، فشار زیاد، ضربه یا جایگذاری نادرست رخ می‌دهد. در صورت مشاهده چنین وضعیتی، فوراً با دندانپزشک خود تماس بگیرید.

اگر فیکسچر کاملا خارج شد، آن را تمیز نگه داشته و حتما با خود نزد پزشک ببرید. در این فاصله، از دستکاری محل آسیب‌دیده با دست یا زبان خودداری کرده و به آن فشار وارد نکنید.

۴. شکست کامل درمان ایمپلنت

ترکیبی از عفونت، تحلیل استخوان، لق شدن و شکست فیزیکی فیکسچر می‌تواند باعث شکست نهایی درمان شود. در این حالت، ایمپلنت باید کاملاً خارج شده و در صورت امکان، بعد از مدت‌ها و با اقدامات درمانی بیشتر، دوباره جایگزین شود.

۵. بوی بد دهان

عدم رعایت اصول بهداشتی، به‌ویژه با وجود یک قطعه خارجی مانند فیکسچر در دهان، احتمال تجمع پلاک و باکتری را افزایش داده و می‌تواند منجر به بوی نامطبوع و آزاردهنده در دهان شود.

۶. خونریزی لثه

ملتهب شدن لثه در اثر تجمع پلاک می‌تواند باعث آسیب به بافت‌ها و رگ‌های خونی اطراف فیکسچر شود. این وضعیت معمولا با خونریزی هنگام مسواک زدن یا خوردن غذا همراه است و نشانه‌ای از شروع بیماری لثه است.

۷. احساس درد و ناراحتی مداوم

در صورت عدم مراقبت کافی، فیکسچر ممکن است با مشکلاتی مثل عفونت یا لق شدن روبه‌رو شود که نتیجه آن درد، فشار، یا ناراحتی در ناحیه کاشت خواهد بود. این درد می‌تواند کیفیت زندگی را کاهش دهد و نیاز به درمان‌های پی‌در‌پی ایجاد کند.

رعایت نکات بهداشتی ساده و پیروی از توصیه‌های دندانپزشک، نقش کلیدی در جلوگیری از این عوارض دارد. فیکسچر ایمپلنت، اگرچه دیده نمی‌شود، اما قلب موفقیت درمان شماست.

هزینه فیکسچر ایمپلنت در ایران (سال ۱۴۰۵)

قیمت فیکسچر بسته به برند، کیفیت، شرایط فک و تخصص جراح متفاوت است. برای آگاهی از جزئیات دقیق‌تر و عوامل مؤثر بر هزینه ایمپلنت دندان، می‌توانید صفحه اختصاصی قیمت‌ها در وب‌سایت کلینیک سریتا را مشاهده کنید.

پیشنهاد: در کلینیک سریتا، پس از انجام مشاوره تخصصی و بررسی دقیق شرایط، هزینه‌ای متناسب با وضعیت بیمار تعیین می‌گردد. ما کیفیت درمان و رضایت شما را تضمین می‌کنیم.

در نهایت، فیکسچر قلب ایمپلنت!

فیکسچر بخش اساسی و حیاتی ایمپلنت دندان است. برای داشتن ایمپلنتی موفق و ماندگار، انتخاب فیکسچر با کیفیت و انجام صحیح مراحل کاشت توسط دندانپزشک متخصص بسیار اهمیت دارد.

در کلینیک سریتا، با بهره‌گیری از برندهای معتبر جهانی، تجهیزات پیشرفته و تیم متخصص، بهترین خدمات ایمپلنت دندان را به شما ارائه می‌دهیم.

📞 برای دریافت مشاوره رایگان و بررسی شرایط فک و دندان خود، همین حالا با ما تماس بگیرید: مشاوره رایگان ایمپلنت در کلینیک سریتا

سوالات متداول بیماران – پاسخ‌های تخصصی

این مقاله، براساس منابع زیر گردآوری شده است:

• pubmed
• wikipedia