ایمپلنت دندان برای بیماران کلیوی؛ آیا کاشت دندان در این شرایط ایمن است؟

فهرست مطالب

زمانی که بیمار کلیوی برای کاشت ایمپلنت دندان اقدام می‌کند، نگرانی‌های او بیش از یک فرد عادی است. موضوع ایمپلنت دندان برای بیماران کلیوی، این سوال را به وجود می‌آورد که آیا کاشت ایمپلنت برای این افراد، با خطراتی همراه هست یا خیر؟ در این فرصت به سنجش ارتباط میان کاشت ایمپلنت و سلامت دهان، کیفیت زندگی، خونریزی، وضعیت استخوان و خطر عفونت در بیماران کلیوی خواهیم پرداخت. 

آیا بیماران کلیوی می‌توانند ایمپلنت انجام دهند یا خیر؟

اولین و مهم‌ترین سوال این است که آیا اصلا بیماران کلیوی می‌توانند برای کاشت ایمپلنت اقدام کنند؟ در پاسخ باید گفت که ایمپلنت، به‌تنهایی، باعث بدتر شدن عملکرد کلیه نمی‌شود اما عفونت، خونریزی و فشارهای فیزیولوژیک جراحی می‌تواند از خطرات جراحی و مصرف داروهای نامناسب باشد.

این نکته را بدانیم که این خطرات، معمولا ناشی از خود فیکسچر ایمپلنت نیست. گاهی شرایط همراه درمان، این مشکلات را برای بیماران کلیوی به وجود می‌آورد؛ به همین خاطر، بنیاد ملی کلیه آمریکا تاکید می‌کند که بیمار کلیوی، قبل از شروع روند درمان ایمپلنت، باید مواردی مانند

• خطر خون‌ریزی
• عفونت
• تداخل دارویی

را به کمک پزشک و آزمایش‌های لازم بررسی کند.

در واقع، درصورتی‌که داروها درست انتخاب شود و روند درمان با مشورت نفروولوژیست انجام شود، معمولا کاشت ایمپلنت باعث تشدید بیماری کلیه نمی‎‌شود. اما درصورتی‌که شرایط بیمار کلیوی ناپایدار باشد و فرد بعد از جراحی، دچار عفونت شود یا داروهای نامناسب مصرف کند، بنابراین ایمپلنت می‌تواند به طور غیرمستقیم به بدتر شدن عمکرد کلیه منجر شود.

چرا بیماران کلیوی شرایط متفاوتی برای ایمپلنت دارند؟

برخلاف باور بسیاری از افراد که تصور می‌کنند کلیه، تنها عضوی برای دفع سموم است، باید گفت که کلیه روی این موارد، تاثیر به‌سزایی دارد:

• خون
• استخوان
• ایمنی
• ترمیم زخم
• متابولیسم

بنابراین محاسبه شرایط کاشت ایمپلنت برای بیماران کلیوی، نسبت به فرد عادی، با حساسیت بیش‌تری انجام می‌شود.

تفاوت‌های اصلی روند کاشت ایمپلنت در بیماران کلیوی نسبت به افراد عادی شامل موارد زیر می‌شود.

۱. اختلال در ترمیم و جوش خوردن استخوان

اختلالات CKD-MBD از بیماری مزمن کلیوی به وجود می‌آید. این اختلالات در بیماران کلیوی می‌تواند منجر به کمبود تراکم استخوان شود.

۲. خطر خون‌ریزی بیش‌تر

افرادی که به خاطر بیماری کلیوی، به عنوان بیماران دیالیزی شناخته می‌شوند هم به خاطر مصرف هپارین، ممکن است نسبت به دیگر افراد، بیش‌تر در معرض خون‌ریزی باشند. به همین خاطر، آزمایش‌های خون ویژه برای این افراد، قبل از کاشت ایمپلنت، ضرورت پیدا می‌کند.

۳. خطر خون‌ریزی بیش‌تر

افراد با نارسایی پیشرفته کلیوی و کلیه پیوندی که داروهای سرکوب ایمنی مصرف می‌کنند، در معرض خطر بیش‌تر عفونت قرار دارند. به همین خاطر، ترمیم زخم جراحی ایمپلنت در آن‌ها با تأخیر بیش‌تری انجام می‌شود. به همین خاطر، بنیاد ملی کلیه آمریکا ارزیابی خطر عفونت و خون‌ریزی در این افراد را برای کاشت ایمپلنت، مهم می‌داند.

۴. متابولیسم داروها

ممکن است بعضی از مسکن‌ها و آنتی‌بیوتیک‌ها بعد از جراحی، عملکرد کلیه را تغییر دهند. به همین خاطر، انتخاب این داروها برای بیماران کلیوی باید با نظر متخصص انجام شود.

مهم‌ترین خطرات ایمپلنت برای بیماران کلیوی

خطراتی که احتمال دارد کاشت ایمپلنت برای بیماران کلیوی داشته باشد، شامل موارد زیر می‌شود.

۱. خون‌‎ریزی بیش از اندازه

گفتنی است که خون‌ریزی در بیماران همودیالیزی، تنها به رقیق بودن خون مربوط نمی‌شود. درصورتی‌که عملکرد پلاکت دچار اختلال شود، می‌توان انتظار خطر خون‌ریزی ایمپلنت طولانی‌تر بعد از جراحی را در این افراد نسبت به افراد عادی داشت.

۲. عفونت بعد از جراحی

بیماران کلیوی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری نسبت به دیگر افراد دارند، با کوچک‌ترین عفونت دهانی، امکان عفونت ایمپلنت بالایی برای آن‌ها وجود دارد.

۳. انتخاب اشتباه داروها بعد از جراحی

داروهایی که ساختار NSAID دارند، برای بیماران کلیوی، گزینه مناسبی نیستند. نتیجه مطالعات دندان‌پزشکی در مورد مصرف این داروها در بیماران کلیوی نشان داده که استامینوفن می‌تواند گزینه مناسب‌تری برای کاهش درد باشد.

۴. جوش نخوردن مناسب ایمپلنت با استخوان

وجود بیماری کلیوی باعث کاهش کیفیت استخوان می‌شود؛ بنابراین این عامل هم می‌تواند خطر کاشت ایمپلنت برای بیماران کلیوی به شمار بیاید.

قبل از ایمپلنت چه آزمایش‌ها و بررسی‌هایی لازم است؟

جراحی ایمپلنت دندان برای افراد مبتلا به بیماری کلیوی به‌خصوص بیماری کلیوی مزمن، به دلیل تظاهرات بالینی و عوارض جانبی درمان (از جمله دیالیز) پیچیده است. جراحی ایمپلنت دندان نیز می‌تواند بر بیمار تأثیر بگذارد. بنابراین، دندانپزشکان باید قبل از انجام جراحی برای این بیماران، برنامه‌ریزی کامل و دقیقی داشته باشند.

۱. شرح حال پزشکی کامل

• نوع بیماری کلیه
• مشخص کردن مرحله CKD یا دیالیز یا پیوند
• داروهای مصرفی (به‌ویژه داروهایی که ضدانعقاد هستند یا ضدپلاکت‌ها و همچنین داروهای سرکوب ایمنی مانند کورتون)
• مدت‌زمان آخرین دیالیز
• سابقه عفونت یا بستری

۲. آزمایش‌ها

• بررسی کم‌خونی یا ترومبوسیتوپنی با آزمایش CBC
• بررسی اوره یا کراتینین
• بررسی الکترولیت‌ها مانند سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، کلر و بی‌کربنات
• ارزیابی وضعیت استخوان و متابولیسم معدنی مانند کلسیم و فسفر و PTH

۳. مشاوره با نفرولوژیست

• ارزیابی خطر خونریزی
• ارزیابی تخصصی بیماران پیوندی و دیالیزی

چه شرایطی باعث می‌شود ایمپلنت برای بیمار کلیوی «ممنوع» شود؟

بهتر است به جای واژه «ممنوع»، این‌طور بگوییم که فعلا نباید ایمپلنت برای بیماران کلیوی انجام شود تا زمانی که وضعیت بیمار، پایدار شود. اما از مهم‌ترین علت‌هایی که باعث ممنوع شدن موقت ایمپلنت در این بیماران می‌شوند، موارد زیر هستند.

۱. نارسایی شدید کلیوی

درصورتی‌که وضعیت بیمار از نظر سیستماتیک، ناپایدار باشد، معمولا انجام ایمپلنت از طرف پزشک به تعویق می‌افتد. بیمارانی که در مرحله ۴ و ۵ کلیوی هستند، باید با شرایط ویژه اقدام به کاشت ایمپلنت کنند.

۲. ایمپلنت بدون برنامه‌ریزی درست

بیماران دیالیزی باید بررسی CBC انعقاد خون را  قبل از کاشت ایمپلنت انجام دهند. کاشت ایمپلنت برای بیمارن کلیوی بدون برنامه‌ریزی قبل از پیوند می‌تواند خطرناک باشد.

۳. سنجش وضعیت در ماه‌های اول بعد از پیوند

برنامه سنجش وضعیت ایمپلنت در بیمارانی که پیوند کلیه دارند، معمولا تا حداقل ۳ ماه بعد از پیوند انجام می‌شود. در بعضی از موقعیت‌ها، بازه زمانی ۳ تا ۶ ماه هم برای بررسی بعد از پیوند انجام می‌شود تا از عفونت و عوارض ایمپلنت، به موقع جلوگیری شود.

۴. بیماری شدید لثه و عفونت فعال دهان

وجود عفونت فعال می‌تواند در بیماران پیوندی، منجر به پریودنتیت که نوعی عفونت شدید است، شود.

۵. آزمایش‌های نگران‌کننده یا اختلالات خون‌ریزی

ترومبوسیتوپنی یا INR یا PTT غیرطبیعی یا کم‌خونی شدید که کنترل نشده باشد، می‌تواند از عوامل تعویق ایمپلنت به شمار ‌آیند.

نوع بیمار کلیوی	امکان انجام ایمپلنت	سطح ریسک	نکات مهم قبل از جراحی
نارسایی خفیف کلیه	✅ معمولا بله	🟢 کم	بررسی آزمایش خون و وضعیت عمومی
بیماران دیالیزی	⚠️ با احتیاط	🟡 متوسط	تنظیم زمان جراحی بعد از دیالیز + کنترل عفونت
بیماران پیوند کلیه	⚠️ وابسته به شرایط	🟡 تا 🔴	بررسی داروهای سرکوب ایمنی + مشاوره پزشک
نارسایی شدید کنترل‌نشده	❌ خیر	🔴 بالا	ابتدا باید وضعیت بیمار پایدار شود

پروتکل ویژه کلینیک برای ایمپلنت بیماران کلیوی

برای این‌که ایمپلنت برای بیمار کلیوی ایمن باشد، باید از یک روتین معمول پیروی کرد. روتینی که پروتکل‌های ویژه را در خود گنجانده باشد تا ایمن بودن کاشت ایمپلنت را برای بیماران کلیوی تضمین کند. این پروتکل شامل موارد زیر می‌شود.

۱. انتخاب بیمار در اولویت

اولین مورد از پروتکل ایمنی این است که اول باید بیمار کلیوی را برای کاشت ایمپلنت، کاندید کرد که وضعیت مناسب برای کاشت ایمپلنت دارد. برای این‌که بدانیم، آیا بیمار کلیوی مورد نظر، کاندید مناسبی است یا خیر، باید چند وضعیت را در مورد او، مورد بررسی قرار داد.

• مرحله بیماری کلیه
• کیفیت استخوان
• وضعیت لثه
• داروها
• وضعیت دیالیز یا پیوند

۲. زمان مناسب برای جراحی

در بیمارانی که همودیالیزی هستند، معمولا روز بعد از دیالیز، روز مناسبی برای جراحی تهاجمی و کاشت ایمپلنت است. چراکه در این مرحله، بیش‌تر سموم در خون و هپارین، کاهش پیدا کرده است.

۳. تهاجم کم‌تر و خون‌ریزی کنترل شده

دقت در روند جراحی و ظرافت به خرج دادن در کاشت ایمپلنت برای بیماران کلیوی می‌تواند از دیگر ابعاد پروتکل ایمنی باشد. هر چه میزان جراحی آرام‎‌تر ، فلپ حداقلی، بخیه مناسب و فشار موضعی درست باشد، جراحی با تهاجم کم‌تری همراه خواهد بود و خون‌ریزی آن عادی‌تر است.

۴. نسخه بر اساس وضعیت کلیه

دندان‌پزشک در زمان نسخه‌نویسی داروها، بعد از کاشت ایمپلنت برای بیماران کلیوی، باید نسخه خود را بر اساس وضعیت کلیه فرد بنویسد. به این معنی که بررسی بیمار کلیوی را بسنجد و سپس اقدام به نسخه‌نویسی کند. این‌که آیا دوز بعضی از آنتی‌بیوتیک‌ها برای او مناسب است یا بهتر است داروهای دیگر انتخاب شود.

۵. کاشت ایمپلنت، هماهنگ با پیوند

کاشت ایمپلنت برای بیماران کلیوی که پیوند کلیه داشتند، نباید شتاب‌زده باشد. در واقع، بدون تایید پزشک معالج، نباید کاشت ایمپلنت را شروع کرد.

اگر به دنبال مرکزی تخصصی برای کاشت ایمپلنت همراه با بیماری کلیوی هستید، می‌توانید با شماره ۰۲۱۱۴۹۴ تماس بگیرید تا مشاوره رایگان شوید.

مراقبت‌های بعد از ایمپلنت در بیماران کلیوی

حالا اگر بخواهیم که مراقبت از ایمپلنت برای بیماران کلیوی با ایمنی بیش‌تری انجام شود، بهتر است نکات مراقبت بعد از ایمپلنت را به عنوان بیمار کلیوی در نظر داشت.

• داروها بر اساس نسخه تنظیم شده برای عملکرد کلیه مصرف شوند.
• خون‌ریزی طولانی، تب، درد شدید یا ترشح بررسی شود.
• بهداشت دهان با دقت بیش‌تری رعایت شود.
• معاینه در فاصله زمانی کوتاه‌تر نسبت به بیماران عادی بررسی شود.
• تغذیه باید با توصیه تیم کلیه و وضعیت جراحی تنظیم شود.

میزان موفقیت ایمپلنت در بیماران کلیوی چقدر است؟

پاسخ مستقیم به این سوال این است؛ امیدوارکننده اما وابسته به نوع بیمار و البته شواهد محدودی که وجود دارد. بر اساس مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۹، بیش از ۹۸% از بیماران پیوندی که تحت سرکوب ایمنی بودند، کاشت ایمپلنت موفق داشتند.

جایگزین‌های ایمپلنت برای بیماران کلیوی (در صورت عدم امکان)

درصورتی‌که بیمار کلیوی از شرایط لازم برای کاشت ایمپلنت برخوردار نیست، می‌توان از گزینه‌های زیر استفاده کرد.

• پروتز متحرک کامل یا پارسیل
• درمان موقت پروتزی (درصورتی‌که دندان‌های پایه مناسب باشد!)
• بریج دندانی (وابسته به زمان پایدار شدن شرایط کلیوی)
• درمان لثه و کنترل عفونت (مرحله‌ای مناسب برای آماده‌سازی برای کاشت ایمپلنت آینده)

در نهایت، پایان مسیر بی‌دندانی؛ وقتی کلیه‌ها و لبخندتان با هم آشتی می‌کنند!

کاشت ایمپلنت برای بیماران کلیوی، تصمیمی برای زیبایی نیست. این تصمیم را باید پزشکی و دندان‌پزشکی به طور مشترک بگیرند. درصورتی‌که وضعیت کلیه‌ها پایدار باشد، پس می‌توان زمان جراحی و کاشت ایمپلنت را به‌درستی انتخاب کرد. گفتنی است که کاشت ایمپلنت در بسیاری از بیماران کلیوی می‌تواند درمانی موفق و ایمن داشته باشد. اما درصورتی‌که شرایط ناپایدار باشد یا خون‌ریزی و عفونت کنترل نشده وجود داشته باشد، بهتر است کاشت ایمپلنت را به زمان مناسبی موکول کرد.

سوالات متداول بیماران – پاسخ‌های تخصصی