آیا میدانستید که سیگار کشیدن، شانس موفقیت جراحی ایمپلنت را تا حدود ۳۵ درصد کاهش میدهد؟ بسیاری از مراجعان میپرسند: «فقط یک نخ سیگار بعد از جراحی چه مشکلی ایجاد میکند؟» حقیقت این است که نیکوتین با تنگ کردن رگهای خونی، دشمن شماره یک جوش خوردن استخوان به ایمپلنت است!
اگر میخواهید بدانید دقیقا تا چند روز بعد از جراحی ایمپلنت نباید سیگار کشید و چگونه از شکست زودهنگام جراحی چند میلیونی خود جلوگیری کنید، این راهنمای حیاتی برای شماست.
تا چند روز بعد از جراحی ایمپلنت نباید سیگار کشید؟
بر اساس منابع معتبر دندانپزشکی، ممنوعیتهای جدی و همچنین، ایدهآل برای سیگار نکشیدن بعد از جراحی ایمپلنت در نظر گرفته شده است:
- ممنوعیت جدی: سه روز اول بعد از کاشت ایمپلنت
- توصیه به رعایت بهتر: 2 تا ۴ هفته بعد از جراحی
- توصیه ایدهآل برای ادغام موفق: سیگار نکشیدن برای ۳ ماه تا آخرین مرحله جوش خوردن
| بازه زمانی | وضعیت ممنوعیت | علت اصلی |
| ۷۲ ساعت اول | بسیار حیاتی (ممنوعیت مطلق) | جلوگیری از خونریزی و تشکیل لخته خون اولیه |
| ۲ تا ۴ هفته اول | توصیه جدی به ترک | زمان طلایی برای شروع جوش خوردن استخوان |
| تا ۳ ماه بعد | ایدهآل برای موفقیت | تکمیل فرآیند استخوانسازی (Osseointegration) |
چرا سیگار کشیدن برای ایمپلنت مضر است؟
بهتر است برای درک بهتر، این سوال را با بررسی روند ادغام استخوان فک با ایمپلنت پاسخ داد؛ فرایند جوش خوردن ایمپلنت به استخوان فک با خونرسانی مناسب بدن شروع میشود. گردش خون و رسیدن مداوم و منظم آن به قسمت جراحی شده، مواد مغذی را به استخوان میرساند و رفتهرفته، استخوان و ایمپلنت به هم جوش میخورند.
در طول این فرایند، سیستم ایمنی بدن، بیشازپیش فعال میشود تا عوامل تهدیدآمیز مانند پلاک و باکتری، روند ادغام را دچار مشکل نکنند. یعنی درحالیکه بافتهای جراحی شده در حال ترمیم و استخوان فک با ایمپلنت در حال یکدست شدن هستند، سیستم ایمنی، دیوار دفاعی را در محل جراحی تشکیل میدهد تا اختلالی در این فرایند اتفاق نیفتد.
در مقابل، سیگار کشیدن در روند این ترمیم و ادغام، چهکار میکند؟ سیگار، تمام قسمتهای روند را مختل میکند. اولین اتفاقی که بعد از سیگار کشیدن در بدن اتفاق میافتد، نازک شدن عروق است. تنگ شدن رگها هم امکان خونرسانی به بافت و استخوان جراحی شده را کم میکند و به همین خاطر، روند موفقیت ایمپلنت بهکندی پیش میرود و سلامت ایمپلنت به خطر میافتد. از طرفی دیگر، طبق تحقیقات، سیستم ایمنی بدن با سیگار کشیدن ضعیف میشود. حالا میشود تصور کرد که خونرسانی کم و سیستم ایمنی ضعیف، میتواند تا چه اندازه برای ایمپلنت مضر باشد.
در ادامه، هر مرحله از تاثیر و رابطه سیگار و ایمپلنت را بیشتر بررسی خواهیم کرد.
۱. تاثیر نیکوتین بر خونرسانی به لثهها و استخوان فک
سیگار، قلیان یا ویپ را بهخاطر نیکوتین آن مصرف میکنند. خالیازلطف نیست که بدانیم، نیکوتین عامل اصلی تنگ شدن عروق خونی است. جمع شدن رگهای خونی بدن هم یعنی اکسیژنرسانی به بافت لثه، تغذیه استخوان فک و در آخر، فرآیند جوش خوردن ایمپلنت (Osseointegration) کاهش مییابد.
نکته: مطالعات معتبر نشان دادند که میزان خونرسانی در افراد سیگاری از افراد غیرسیگاری، ۴۰ درصد کمتر است.
۲. کاهش قدرت سیستم ایمنی بدن و افزایش احتمال عفونت
بدنه اصلی سیستم ایمنی بدن را گلبولهای سفید تشکیل میدهند. سیگار باعث کاهش فعالیتهای گلبولهای سفید میشود؛ در نتیجه بدن نمیتواند پاسخ مناسبی به فعالیت باکتریها بدهد. همین اتفاق، خطر عفونت اطراف ایمپلنت را افزایش میدهد و امکان به وجود آمدن بیماری پریایمپلنت در افراد سیگاری افزایش پیدا میکند.
۳. تاثیر سیگار بر فرآیند بهبودی بعد از جراحی ایمپلنت
بعد از جراحی، بدن برای ترمیم قسمت جراحی شده، وارد مرحله ترمیم میشود و سیستم ایمنی با ایجاد التهاب در اطراف ایمپلنت به مغز پیام میدهد که این قسمت باید بهبود پیدا کند. این روند طبیعی بدن است؛ سیگار کشیدن، این روند را مختل میکند و ۳ خطر احتمالی را متوجه سلامت و موفقیت ایمپلنت میکنند.
- خطر احتمالی اول: کند شدن روند ترمیم زخم
- خطر احتمالی دوم: افزایش احتمال باز شدن بخیهها
- خطر احتمالی سوم: افزایش درد و التهاب بعد از جراحی
۴. افزایش خطر تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت
تمام خطرهای احتمالی میتوانند احتمال خطر اصلی که تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت است را افزایش دهند. سیگار میتواند متابولیسم استخوان را دچار اختلال کند و از طرفی دیگر، فعالیت سلولهای استخوانساز را کاهش میدهد. همین اختلالات باعث میشوند تا روند استخوانسازی کاهش پیدا کند و در نتیجه اتصال استخوان فک و ایمپلنت با موفقیت انجام نشود و باعث شکست ایمپلنت شود.
۵. تاثیر سیگار بر ترمیم لثهها و احتمال تشکیل بافت زخم بیشتر
اولین دیوار دفاعی برای پیشگیری از ورود باکتریها بعد از جراحی ایمپلنت، لثهها هستند. در واقع، لثهها، ۲ مأموریت اصلی را بعد از کاشت ایمپلنت انجام میدهند. اول اینکه جلوی نفوذ پلاک و باکتری را میگیرند و دوم، از ایمپلنت محافظت میکنند.
میتوان گفت موفقیت بلندمدت درمان ایمپلنت دندانی باوجود لثه امکانپذیر میشود. جالب است بدانیم که سیگار میتواند این دیوار دفاعی را دچار اختلالاتی کند و روند حیاتی درمان ایمپلنت را به خطر بیندازد. این اختلالات شامل موارد زیر میشود.
۵-۱. تشکیل بافت فیبروتیک (Scar Tissue)
نیکوتین، تنها یک ماده از مواد خطرناک و سمی موجود در سیگار است. مواد سمی دیگری که در سیگار وجود دارند، باعث میشوند تا بهجای تشکیل لثه سالم و انعطافپذیر در اطراف ایمپلنت، بافت زخم ضخیم و غیرطبیعی شکل بگیرد. به وجود این پوشش بهجای لثه، روند بهبودی ایمپلنت را کاهش میدهد. این اتفاق اجازه اتصال مناسب با ایمپلنت را نمیدهد.
۵-۲. کند شدن روند ترمیم لثه
نیکوتین و دیگر مواد شیمیایی موجود در سیگار باعث کاهش جریان خون در تمام بدن، بهویژه قسمت جراحیشده ایمپلنت میشود. تشکیل بافت فیبروتیک بهجای لثه باعث میشود تا:
- ورود مواد مغذی و اکسیژن کافی به بافت لثه به کمک چرخش خون، دچار اختلال شود.
- ظاهر لثه به شکلی نامطلوب درآید.
- استخوان فک و ایمپلنت به خوبی متصل نشوند.
۵-۳. اختلال در اتصال طبیعی لثه به ایمپلنت (Soft Tissue Seal)
اتصال محکم میان لثه و سطح ایمپلنت از عوامل اصلی و مهم در سلامت و موفقیت ایمپلنت، بهویژه در روزها و ماههای اول کاشت است. سیگار این اتصال را ضعیف میکند. سیگار باعث میشود تا ایجاد ضعف در این ناحیه، باکتریهای بتوانند به قسمتهای عمیق بافت لثه نفوذ پیدا کنند.
۵-۴. خشکی دهان و کاهش بزاق (Xerostomia)
تجربه مشترکی که میتوان از زبان سیگاریها شنید، این است که بیداری صبحگاهیشان با حس خاکاره در دهان همراه است و دهانشان بهمحض بیدار شدن از خواب، خشک است. اما چرا بزاق برای ایمپلنت مهم است؟ ۳ ویژگی حیاتی بزاق که سیگار آنها را از بین میبرد:
- خاصیت شستشو: پاک کردن باقیمانده غذا و باکتریها از اطراف ایمپلنت.
- کنترل اسیدیته: خنثی کردن اسیدهایی که توسط باکتریهای مخرب تولید میشوند.
- آنزیمهای محافظ: بزاق حاوی آنزیمهایی است که به طور طبیعی باکتریکش هستند.
در نتیجه دهان خشک در افراد سیگاری، مانند یک گلخانه برای رشد باکتریهای عفونتزا عمل میکند.
تاثیر قلیان بر ایمپلنت دندان: آیا قلیان همان تاثیر سیگار را دارد؟
برخلاف آنچه که بسیاری از افراد تصور میکنند، قلیان بسیار مضرتر از سیگار است! مصرف یکبار قلیان با کشیدن چندین نخ سیگار، برابری میکند و میزان بسیار زیادی از نیکوتین را وارد بدن میکند. اما بهتر است بدانیم که کشیدن قلیان بعد از ایمپلنت یا در حالت عادی، چه مواد خطرناکی را وارد بدن میکند.
- وارد کردن نیکوتین معادل دهها نخ سیگار است.
- دود قلیان حامل مونوکسید کربن و دیگر فلزات سنگین است.
- برخورد مستقیم دود با دهان و لثه، بیشتر از سیگار است.
تا چند روز بعد از ایمپلنت نباید قلیان کشید؟
کشیدن قلیان برای بسیاری از کسانی که از این نوع دخانیات استفاده میکنند، جنبه سرگرمی دارد. به این معنی که بیشتر مصرفکنندگان قلیان میتوانند ممنوعیتهای کشیدن قلیان بعد از ایمپلنت را اجرا کنند. اما این ممنوعیتها بر اساس میزان حساسیت اجرا، شامل چه مراحلی میشود؟
- ممنوعیت مصرف قلیان برای دو هفته
- قلیان نکشیدن برای ۳ ماه بعد از کاشت ایمپلنت برای نتیجه ایدهآل
آیا ویپ (Vape) برای ایمپلنت ضرر دارد؟
تصور میشود ویپ برای ایمپلنت ضرر ندارد. اما تحقیقاتی هم در مورد ویپ وجود دارد که باعث میشود سوال «آیا ویپ برای ایمپلنت ضرر دارد؟» هم در جایگاهی ویژه قرار بگیرد. در پاسخ باید گفت، بله. با اینکه ویپ دود و قطران ندارد اما هم حاوی نیکوتین است و همچنین آثار مخربی بر خونرسانی و استخوان دارند و از طرفی دیگر، ترکیباتی دارد که باعث التهاب لثه میشود.
تاثیر سیگار کشیدن در درازمدت بر ایمپلنت دندان
همانطور که در ابتدا اشاره شد، سلامت و کیفیت و موفقیت ایمپلنت در درازمدت به عادتها و رفتارهای ما در بلندمدت بستگی دارد. ممکن است ترک سیگار، قلیان یا ویپ در مدتزمان چند روز تا چند ماه بتواند موفقیت اولیه ایمپلنت را به همراه داشته باشد. اما جالب است بدانیم که افراد سیگاری با کشیدن سیگار در بلندمدت، سلامت ایمپلنت را به خطر میاندازند.
بر اساس مطالعات، نرخ شکست ایمپلنت در سیگاریها تا ۲ برابر، بیشتر از افراد غیرسیگاری گزارش شده است. تاثیر سیگار کشیدن در بلندمدت را میتوان شامل پیامدهای زیر دانست:
- لق شدن ایمپلنت
- تحلیل لثه و نمایان شدن لبههای فلزی ایمپلنت (لبخند نازیبا)
- ایجاد موقعیت خروج و جراحی مجدد ایمپلنت
توصیهها برای کاهش تاثیر سیگار بر ایمپلنت دندان
مهمترین توصیه برای بیتاثیر کردن سیگار بر ایمپلنت، این است که سیگار ترک شود. اما این تصمیم برای بسیاری از افراد سیگاری، امکانپذیر نیست؛ بنابراین بهتر است روشهایی را برای کاهش تاثیر سیگار بر ایمپلنت دندان اجرا کنیم.
- کاهش مصرف سیگار
- رعایت بهداشت دهان و دندان بر اساس توصیههای دندانپزشک
- استفاده از دهانشویههای آنتی باکتریال
- بررسیهای دورهای با مراجعه به دندانپزشک
من ایمپلنت یا کاشت دندان کردم و سیگاری هستم، چطوری باید سیگار را ترک کنم؟
راهکارهای بسیاری برای ترک سیگار پیشنهاد میشود. راهکارهایی مانند:
- پچهای نیکوتین: با مشورت پزشک از چسب نیکوتین استفاده کنید تا مکش سیگار باعث آسیب به بخیهها نشود.
- قانون ۲ هفته: حداقل ۲ هفته قبل و ۲ هفته بعد از جراحی را به خودتان قول بدهید که سیگار نکشید.
- آدامس: جایگزین کردن عادتهای دیگر مانند جویدن آدامس میتواند کمک کننده باشد.
- تفکر درباه موقعیت: ایجاد ترس از شکست ایمپلنت بر اثر کشیدن سیگار و بهیادآوردن هزینه و دوران نگهداری سنگین از ایمپلنت.
اما هیچکدام از این روشها، نمیتوانند در ترک دائمی سیگار به کار بیایند. توصیه میشود کتاب ترک آسان سیگار نوشته آلن کار را بخوانید. بهترین روش برای ترک سیگار، آگاهی از حقیقت اعتیاد به سیگار و ترک غیرارادی آن است.
در نهایت، قطع سیگار برای موفقیت ایمپلنت ضروری است!
ایمپلنت، نهتنها یک جایگزین برای دندان طبیعی ازدسترفته است، بلکه میتواند یک سرمایهگذاری بلندمدت برای حفظ سلامتی، زیبایی و زندگی باکیفیتتر به شمار بیاید؛ بنابراین، نگهداری از آن، بسیار مهمتر از صرفا کاشت آن است. حالا که بدن به ما این اجازه را داده که ایمپلنت دندانی داشته باشیم و تمام این مزایا را به دست بیاوریم، پس بهتر است با سیگار نکشیدن، آسیب خودخواسته به ایمپلنت دندانی را از بین ببریم.
سوالات متداول بیماران – پاسخهای تخصصی
بله. مصرف تریاک هم خونرسانی را کاهش میدهد و احتمال عفونت را افزایش میدهد و ترمیم را مختل میکند.
ماههای اول بعد از کاشت ایمپلنت، بازه زمانی بسیار حساسی است. سیگار کشیدن، ریسک شکست ایمپلنت را در این مدت زمان افزایش میدهد.
از ۳ روز تا ۲ تا ۴ هفته. البته بهتر است برای اطمینان از موفقیت کامل، تا ۳ ماه سیگار مصرف نشود.
بله و بلکه بیشتر از سیگار!
سیگار کشیدن باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی و کاهش اکسیژنرسانی میشود. همین دو عامل باعث افزایش خطر عفونت بعد از ایمپلنت میشود.
خیر. میزان کم هم در روزهای اول بعد از ایمپلنت میتواند احتمال عفونت و شکست را افزایش دهد.
بله. بعد از این مرحله هم امکان ایجاد التهاب و تحلیل استخوان با سیگار کشیدن، امکانپذیر است.
بله. اما باید به خاطر داشت که سیگار کشیدن، ریسک عوارض و همچنین کاهش عمر ایمپلنت افزایش میدهد.
این مقاله، براساس منابع زیر گردآوری شده است:
- تأثیر سیگار بر موفقیت ایمپلنت دندان؛ مرور سیستماتیک در پایگاه PMC
- مطالعه کلینیکی رابطه مصرف نیکوتین با میزان خونرسانی لثه در افراد سیگاری – Springer
- نرخ شکست ایمپلنت در افراد سیگاری؛ مطالعه موردی در پایگاه PMC
- آسیبهای ناشی از سیگار بر لثه و بافت نرم ایمپلنت – WebMD Oral Health Report
- توصیههای بالینی برای مراقبت بعد از جراحی ایمپلنت و پرهیز از دخانیات – Hannan Dental Implants
- بررسی اثر سیگار و قلیان بر استخوان و ایمپلنت؛ مقاله جامع Glidewell Dental
